Prof. Dr. Yûsuf El-Karadâvî’nin “Rabbânî hayat ve ilim” kitabının İslâm’da aklın ve ilmin önemi bölümü üzerine bazı mülâhazalar

Abstract

Prof. Dr. Yûsuf el-Karadâvî’nin (ö. 1443/2022) telif ettiği “Rabbânî Hayat ve İlim” adlı eseri, Doç. Dr. Savaş Kocabaş tarafından Türkçeye tercüme edilmiş, 2018 yılında 4. Baskısı İstanbul’da Nida Yayınları tarafından yapılmıştır. Tebliğimizin konusu, “Rabbânî Hayat ve İlim” adlı eserinin birinci bölümünde yer alan “İslâm’da aklın ve ilmin önemi” bölümüdür. İlim, ferdin ve toplum hayatının vazgeçilmezlerindendir. İlim sayesinde Rabbimizi ve kendimizi tanımış, onun elçilerinin öğrettikleri ilimle neyin doğru, neyin yanlış olduğunun farkına varmış oluruz. “Rabbânî Hayat ve İlim” adlı eseri üzerine herhangi bir çalışma yapılmamış olduğu için bu eserin “İslâm’da aklın ve ilmin önemi” bölümü üzerine bir tebliğ yazmaya karar verdik. el-Karadâvî, akla, düşünmeye ve tefekküre önem veren, akıl ve fikir sahiplerini öven başka bir din olmadığını vurgulamıştır. el-Karadâvî, İslâm’da aklın ve tefekkürün önemiyle ilgili olarak Bakara Sûresi 44, 73, 164, 219; A’râf Sûresi 185; Yûnus Sûresi 24; Rûm Sûresi 8; Sebe Sûresi, 46; Ğâşiye Sûresi 17. Âyetlerini zikretmiştir. el-Karadâvî, Bakara Sûresi, 111; Zuhruf Sûresi, 23; Neml Sûresi, 64; Enbiyâ Sûresi, 24; Câsiye Sûresi, 24, 32; İsrâ Sûresi, 36. Âyelerini istişhâd ederek, İslâm âlimlerinin aklı mükellefiyet sebebi yapmasının esasının sevap ve cezanın ekseni olmasından dolayı olduğunu; Allah’ın varlığının akılla idrak edildiğini, Peygamber’in (s.a.s.) doğruluğunun da akılla tespit edildiğini ifade etmiştir. İlimsiz bir bilginin zandan ibaret olduğunu vurgulayan el-Karadâvî, el-Buhârî (ö. 256/870) ve Muslim’in (ö. 261/874) el-Câmiu’s-Sahîh’lerinde yer alan: “Zandan sakının; çünkü zan, sözlerin en yalanıdır.” Hadîsini zikretmiştir. el-Karadâvî, kulak, göz ve aklı devre dışı bırakmanın, “insanı akleden insan zirvesinden” “her şeyden habersiz gafil hayvan çukuna yuvarlayacağını” A’raf Sûresi, 179; Necm Sûresi, 23, 28; Nisâ Sûresi, 157, 158. Âyetlerinden istişhâdla beyan etmiştir. el-Karadâvî, âlimlerin ve ilmin fazileti başlığı altında Bakara Sûresi, 230; Âl-i İmrân Sûresi, 18; En’âm Sûresi, 97; Zümer Sûresi, 9; Fâtır Sûresi, 19-22, 27-28; Ankebût Sûresi, 43; Rûm Sûresi, 22. Âyetlerini zikrederken kişide Allah korkusunu ve saygısını esasen bilginin bırakacağına işaret etmiştir. Abstract The book "Rabbani Life and Knowledge" by Prof. Dr. Yusuf al-Qaradawi (d. 1443/2022) was translated into Turkish by Assoc. Prof. Dr. Savaş Kocabaş, and its 4th edition was published in Istanbul by Nida Publications in 2018. The subject of our presentation is the section titled "The Importance of Reason and Knowledge in Islam," found in the first chapter of the work "Divine Life and Knowledge." Knowledge is indispensable for both individual and societal life. Through knowledge, we come to know our Lord and ourselves, and through the knowledge taught by His messengers, we become aware of what is right and what is wrong. Since no studies have been conducted on the work "Divine Life and Knowledge," we decided to write a presentation on the section titled "The Importance of Reason and Knowledge in Islam." Al-Qaradawi emphasized that no other religion values reason, thought, and contemplation, and praises those who possess them. Regarding the importance of reason and contemplation in Islam, Al-Qaradawi cited verses 44, 73, 164, and 219 of Surah Al-Baqarah; 185 of Surah Al-A'raf; 24 of Surah Yunus; 8 of Surah Ar-Rum; 46 of Surah Saba; and 17 of Surah Al-Ghashiyah. Al-Qaradawi, citing verses 111 of Surah Al-Baqarah, 23 of Surah Az-Zukhruf, 64 of Surah An-Naml, 24 of Surah Al-Anbiya, 24 and 32 of Surah Al-Jasiyah, and 36 of Surah Al-Isra, stated that the reason Islamic scholars have made reason the basis of accountability is that it is the axis of reward and punishment; that the existence of God is comprehended through reason, and that the truthfulness of the Prophet (p.b.u.h.) is also determined through reason. Al-Qaradawi, emphasizing that knowledge without science is merely conjecture, quotes the following saying from al-Bukhari (d. 256/870) and Muslim (d. 261/874) in their al-Jami' al-Sahih: "Beware of conjecture; for conjecture is the falsest of statements." Al-Qaradawi, citing verses 179 of Surah Al-A'raf, 23, 28 of Surah An-Najm, and 157, 158 of Surah An-Nisa, stated that disabling the ears, eyes, and intellect would cause a person to fall from the "pinnacle of intelligent humanity" into the "pit of an ignorant, heedless animal Al-Qaradawi, under the heading of the virtue of scholars and knowledge, cited verses from Surah Al-Baqarah, 230; Surah Al-Imran, 18; Surah Al-An'am, 97; Surah Az-Zumar, 9; Surah Al-Fatir, 19-22, 27-28; Surah Al-Ankabut, 43; and Surah Ar-Rum, 22, indicating that it is essentially knowledge that instills the fear and respect of God in a person.

Prof. Dr. Yûsuf el-Karadâvî’nin (ö. 1443/2022) telifli “Rabbânî Hayat ve İlim” adlı eseri, Doç. Dr. Savaş Kocabaş tarafından Türkçeye tercüme edilmiş, 2018 yılında 4. Baskısı İstanbul'da Nida Yayınları tarafından yapılmıştır. Tebânî Hayat ve İlim adlı kitabımızın konusu, yer alan “İslâm birincisinde aklın ve ilmin önemi” bölümüdür. İlim, ferdin ve toplumun vazgeçilmezlerindendir. İlim sayesinde Rabbimizi ve kendimizi tanımış, onun elçilerinin yöntemleriyle ilişkileriyle doğru, gerçekte yanlış olup olmadıklarını kullanıyoruz. “Rabbânî Hayat ve İlim” adlı eseri üzerine yapılmış herhangi bir çalışma olduğu için bu eserin “İslâm’da aklın ve ilmin önemi” bölümü üzerine bir tebliğ yazmaya karar vermiştik. el-Karadâvî, akla, düşünmeye ve bakışa önem veren, akıl ve fikir sahibi olduklarını başka bir dinin olmadığını vurgulamıştır. el-Karadâvî, İslâm’da akıl ve meselenin önemiyle ilgili olarak Bakara Sûresi 44, 73, 164, 219; A’râf Sûresi 185; Yûnus Sûresi 24; Rûm Sûresi 8; Sebe Sûresi, 46; Ğâşiye Sûresi 17. Âyetlerini zikretmiştir. el-Karadâvî, Bakara Sûresi, 111; Zuhruf Sûresi, 23; Neml Sûresi, 64; Enbiyâ Sûresi, 24; Câsiye Sûresi, 24, 32; İsrâ Sûresi, 36. Âyelerini istişhâd ederek, İslâm âlimlerinin akıllı mükellefiyetlerinin yapılmasının esasının sevap ve cezanın bozulmasından dolayı olmasından dolayı; Allah’ın akıllarıyla idrak edildiğini, Peygamber’in (s.a.s.) doğruluğunun da akıllarla tespit edildiğini ifade etmiştir. İlimsiz bir bilgilerin zandan ibaret olduğunu vurgulayan el-Karadâvî, el-Buhârî (ö. 256/870) ve Muslim’in (ö. 261/874) el-Câmiu’s-Sahîh’lerinde yer alan: “Zandan sakının; çünkü zan, sözlerin en yalanıdır.” Hadîsini zikretmiştir. el-Karadâvî, kulak, göz ve makul devre dışı bırakmanın, “insanı akleden insan yürüyüşünden” “her şeyden habersiz gafil hayvan çukuna yuvarlayacağını” A'raf Sûresi, 179; Necm Sûresi, 23, 28; Nisâ Sûresi, 157, 158. Âyetlerinden istişhâdla beyan vardır. el-Karadâvî, âlimlerin ve ilmin fazileti komutasındaki Bakara Sûresi, 230; Âl-i İmrân Sûresi, 18; En’âm Sûresi, 97; Zümer Sûresi, 9; Fâtır Sûresi, 19-22, 27-28; Ankebût Sûresi, 43; Rûm Sûresi, 22. Âyetlerini zikrederken kişide Allah korkusunu ve saygısını esasen yaşayabileceğine işaret etmiştir. Özet Prof. Dr. Yusuf el-Karadavi'nin (ö. 1443/2022) "Rabbani Hayatı ve İlimleri" adlı kitabı Doç. Prof. Dr. Savaş Kocabaş'ın eserinin 4. baskısı 2018 yılında İstanbul'da Nida Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Sunumumuzun konusu, "İlahi Hayat ve Bilgi" adlı eserin birinci bölümünde yer alan "İslam'da Akıl ve Bilginin Önemi" başlıklı kısımdır. Bilgi, hem bireysel hem de toplumsal yaşam için vazgeçilmezdir. Bilgi sayesinde Rabbimizi ve kendimizi tanırız ve peygamberlerinin öğrettiği bilgi sayesinde doğruyu ve yanlışı ayırt ederiz. "İlahi Hayat ve Bilgi" eseri üzerine herhangi bir çalışma yapılmadığı için, "İslam'da Akıl ve Bilginin Önemi" başlıklı kısım üzerine bir sunum hazırlamaya karar verdik. Karadavi, başka hiçbir dinin akıl, düşünce ve tefekkürü bu kadar değerli görmediğini ve bunlara sahip olanları övdüğünü vurgulamıştır. İslam'da akıl ve tefekkürün önemi konusunda Karadavi, Bakara Suresi'nin 44, 73, 164 ve 219. ayetlerini; A'raf Suresi'nin 185. ayetini; Yunus Suresi'nin 24. ayeti; Rum Suresi'nin 8. ayeti; Saba Suresi'nin 46. ayeti ve Gaşiye Suresi'nin 17. ayeti. Karadavi, Bakara Suresi'nin 111. ayeti, Zühruf Suresi'nin 23. ayeti, Neml Suresi'nin 64. ayeti, Enbiya Suresi'nin 24. ayeti, Caziye Suresi'nin 24. ve 32. ayetleri ve İsra Suresi'nin 36. ayetini zikrederek, İslam alimlerinin hesap verebilirliğin temeli olarak aklı koymalarının sebebinin, aklın ödül ve cezanın ekseni olması; Allah'ın varlığının akıl yoluyla kavranması ve Peygamberin (sav) doğruluğunun da akıl yoluyla belirlenmesi olduğunu belirtmiştir. El-Kardavi, ilimden yoksun bilginin sadece bir varsayım olduğunu vurgulayarak, Buhari (ö. 256/870) ve Müslim'in (ö. 261/874) el-Cami' el-Sahih adlı eserlerinde şu sözü aktarır: "Tahminlerden sakının; çünkü tahminler en yanlış ifadelerdir." Karadavi, A'raf Suresi 179, Necm Suresi 23 ve 28, Nisa Suresi 157 ve 158. ayetlere atıfta bulunarak, kulakların, gözlerin ve aklın körelmesinin bir insanı "akıllı insanlığın zirvesinden" "cahil, gaflete düşmüş bir hayvanın çukuruna" düşüreceğini belirtmiştir. Karadavi, âlimlerin ve bilginin fazileti başlığı altında, Bakara Suresi 230; İmran Suresi 18; En'am Suresi 97; Zümer Suresi 9; Fatih Suresi 19-22 ve 27-28; Enkebut Suresi 43 ve Rum Suresi 22. ayetlere atıfta bulunarak, bir insanda Allah korkusu ve saygısını aşılayan şeyin esasen bilgi olduğunu ifade etmiştir.